"Carmilla" uznawana jest za jedno z ważniejszych dzieł literatury gotyckiej z motywem wampira. Co ciekawe, Joseph Sheridan Le Fanu na swój sposób ożywił ten motyw, dając nam nowy rodzaj wampira: pełnej erotyzmu kobiety-wampira, przekraczającej nie tylko granice życia i śmierci, ale także społecznych norm za sprawą homoseksualizmu. Obie te kwestie - nieskrępowana erotyka i pożądanie jednej kobiety przez drugą były tematem tabu, granicą którą tak umiejętnie autor wraz z "Carmillą" przekroczył. Choć od pierwszej publikacji tej powieści minęło ponad 150 lat to nadal potrafi rozpalić zmysły - i ciągle zdaje się przekraczać granice norm społecznych, gdyż nadal miłość kobieca potrafi budzić oburzenie. To klasyk literatury gotyckiej, który każdy miłośnik motywów wampirycznych powinien znać - inspiracje Carmillą można dostrzec w najsłynniejszej wampirycznej powieści, czyli "Draculi" (chociażby sposób unicestwienia wampira). To pełna niedomówień, oniryzmu i aury tajemniczości powieść, w której nie znajdziemy typowej grozy, za to dużą dawkę fascynacji inną osobą.

Czym są wampiry w kulturze? Istotami przekraczającymi dwie opozycyjne kategorie: martwi, ale żywi; wzbudzający odrazę, a zarazem pociąg; nieśmiertelni, a jednocześnie zależni od czyjeś krwi. Nic dziwnego, że Joseph Sheridan Le Fanu w latach 1871-1872 , czasach wiktoriańskiej obsesji czystości pisząc o pożądaniu jednej kobiety przez drugą  uczynił swoją bohaterkę wampirzycą. Carmilla przekracza normy społeczne dotyczące kobiet, musi więc być istotą nadnaturalną. Mężczyźni zaś, reprezentujący logikę i straż nad kobiecą cnotą, muszą wbić jej kołek w serce i uciąć głowę: pozbyć się monstrum, nim zainfekuje kolejne kobiety swą śmiertelną miłością. Jak zauważa Maria Janion w "Wampirze. Biografii symbolicznej" Le Faun "mistrzowsko oddaje nastrój ambiwalencji miłości", z czym jak najbardziej się zgadzam. Zresztą ta ambiwalencja nie dotyczy jedynie opisywanej miłości, która budzi u Laury zarówno pociąg, jak i przerażenie, ale i samej Carmilli, która od pierwszych stron powieści fascynuje i budzi grozę. Powieść idealnie oddaje także inny motywy związane z wampiryzmem - skojarzenie z chorobą, a z drugiej strony z seksualnością: spotkanie z Carmillą można traktować jako seksualne przebudzeniem Laury, a jednocześnie przekroczeniem normy heteroseksualnej, co w owych czasach można było uznać za objaw choroby psychicznej. Powieść nie potępia jednak Carmilii, a za sprawą narratorki przedstawia fascynację młodej kobiety tajemniczą przyjaciółką. Warto zwrócić uwagę także na ostatnie zdania dotyczące dwoistości - Laura opowiadając z perspektywy czasu historie poznania Carmilli czuje podskórnie, że się zmieniła, że ta relacja coś w niej obudziła - coś, co jednak musi być skrywane przed światem, w którym nie ma miejsca na kobiece wyzwolenie erotyczne.

"Carmilla" to prosta historia, a z dzisiejszej perspektywy całkowicie przewidywalna - co może odbierać jej urok nowatorstwa. Jeśli jednak będziemy ją czytać mając świadomość pewnych ograniczeń czasów, w których została napisana w pełni dostrzeżemy jej obrazoburczy charakter. Mnie osobiście bardzo spodobał się subtelny sposób opisywania napięcia erotycznego - w dzisiejszych czasach dotykanie czyjegoś policzka czy "pieszczenie" włosów wydaje się niewinną igraszką. Mimo to czuć napięcie w relacji między bohaterkami, wyrażane w dialogach przez Carmillę: jej deklaracje o miłości, która prowadzi do śmierci - co oczywiście może być metaforą uniesienia erotycznego, "małej śmierci". W powieści tej nie fabuła ma znaczenie, ale właśnie ta atmosfera i napięcie między bohaterkami.

Groza w "Carmilli" to strach przed kobiecą seksualnością, odmalowywaną jako coś tajemniczego i monstrualnego. Coś co "grzeczną" Laurę przeraża, a jednocześnie ogromnie fascynuje. Świetnie oddają to klimatyczne ilustracje, pełne niepokoju i erotyki. Strona wizualna nowego wydania naprawdę zachwyca i dodaje klimatu całości: dzięki czemu obcowanie z "Carmillą" jest pełnym doświadczeniem. To powieść warta uwagi, ciągle potrafiąca wywołać emocje: pierwszoosobowa opowieść Laury wciąga od pierwszych stron, ukazując jak w sielankowe życie dobrej panny wkrada się zamęt wraz z odwiedzinami tajemniczej kobiety.

Atmosfera grozy, tajemnicze egipskie artefakty oraz dziewiętnastowieczne konwenanse i miłość - wszystko to składa się na powieść twórcy kojarzonego wyłącznie z wampirami. Dzięki lekturze "Klejnotu siedmiu gwiazd" powieść gotycka zyskała dla mnie nowy wymiar - powieści imperialnej. A elegancki styl Brama Stokera i suspens - szczególnie w pierwszej połowie - sprawiają, że jego powieści, tak jak jego bohaterowie, wampiry i mumie, stają się ponadczasowe. Choć napisane ponad sto lat temu, ciągle mają w sobie ten czar i klimat, nawet jeśli nie jest to już ten typ grozy, który rzeczywiście przeraża. 

Narrator "Klejnotu siedmiu gwiazd", młody prawnik Malcom Ross, snuje opowieść o tym jak przyszedł ukochanej damie w opresji z pomocą, by rozwiązać zagadkę zapadnięcia w tajemniczą śpiączkę jej ojca, znanego egiptologa. Już od pierwszych oględzin pokoju, w którym znaleziono mężczyznę budowana jest tajemnica - stanu rannego nie da się wyjaśnić w sposób naukowy, a wszechobecne starożytne artefakty i mumie budzą skojarzenia z opowieściami o klątwach. W książce dostajemy zatem kluczowe elementy powieści gotyckiej - w pewnym sensie ponure domostwo (tutaj gabinet egiptologa), możliwość istnienia sił nadprzyrodzonych, silne emocje i uczucia oraz damę w opresji, którą chce uratować nasz dzielny bohater. Element imperialny dodaje z kolei ówczesną fascynację szeroko pojętym "orientem", w tym przypadku wykopaliskami prowadzonymi w Egipcie. Co sprawiło, że powieść Brama Stokera wcale się nie zestarzała? Po pierwsze, choć Autor przedstawił fascynację kulturą egipską, nie sprowadził jej do kultury, która fascynuje swoją niższością w porównaniu do "wyższej" kultury zachodniej. Bohaterowie dowodzą, że starożytny Egipt wiele osiągnął - nie tylko w dziedzinie sztuki, ale i nauki. Jednym z elementów grozy jest tutaj obawa towarzysząca schyłkowi imperializmu - że potężna mumia powróci i opanuje Zachód, przywracając własne wierzenia - ta groza dziś już nie ma tej siły oddziaływania, ale nadal pozostaje fascynującym elementem, szczególnie w zestawieniu z postawą egiptologów-naukowców pragnących takiego obrotu spraw. Na uwagę zasługuje także szczegółowość opisów egipskich wierzeń i sztuki, związanej przede wszystkim z pochówkiem, które są świadectwem zgłębienia tematu przez autora.

Po drugie, "Klejnot siedmiu gwiazd" przedstawia także wątki feministyczne. Nie dotyczą one tylko starożytnej królowej, która była zbyt wyjątkowa na swoje czasy, ale także Margaret,  damy w opresji. Początkowo jest ona kobietą pasywną, ustępującą posiadającym władzę i wiedzę mężczyznom. Jednak wraz z rozwojem fabuły zmienia się, przejmując coraz więcej cech wyzwolonej egipskiej królowej. Odbija się to także na wątku romantycznym - im bardziej kobieta staje się niezależna, samodzielnie myśląca, tym bardziej oddala się od mężczyzny. W kontekście feminizmu bardzo ciekawa jest scena odwijania mumii - odsłaniania kobiecego ciała dla zaspokojenia własnej fascynacji - czemu sprzeciwia się Margaret; kobieta nie zamierza już milczeć i stać w kącie wobec męskiej dominacji. Oryginalne zakończenie powieści jest ambiwalentne i pozostawia nas w niepewności, czy autor popierał takie postawy kobiet. Nie zmienia to jednak faktu, że wątek feministyczny pozwala spojrzeć na tę powieść pod innym kątem, co wyróżnia ją na tle gotyckich powieści imperialnych. 

Łącząca w sobie wątki paranormalne i kryminał to powieść, która może spodobać się zarówno miłośnikom klasycznych kryminałów Agathy Christie, przygód Indiany Jonesa czy grozy. To także powieść, w której został uchwycony duch epoki, w której przyszło żyć Bramowi Stokerowi - przełomu XIX i XX wieku, ze wszelkimi obawami przed nowym i odchodzeniem starego - także w kontekście przemian społecznych oraz fascynacją odkryciami archeologicznymi, które autor starał się oddać jak najwierniej. Jednocześnie jest to pełna suspensu historia o mumiach, która inspirowała późniejsze dzieła. Polskie wydanie - zarówno papierowego, jak w audiobooku - zasługuje na uwagę ze względu na zawartość obu zakończeń i posłowie wyjaśniające zmiany, które zostały na przestrzeni czasu wprowadzone w tekście. Nie jest to może powieść na miarę "Draculi", ale nie sposób odmówić jej klimatyczności i powolnego budowania napięcia, szczególnie w pierwszej połowie. Naprawdę cieszę się, że takie zapomniane perełki dostają "drugie życie" dzięki nowym wydaniom!