"Cmentarz osobliwości" to książka mająca wszystkie cechy dobrej powieści: wciągającą historię, dopracowane i różnorodne postacie oraz niezwykły świat przedstawiony, a wszystko to rewelacyjnie opisane. Paulina Hendel nie przestaje mnie pozytywnie zaskakiwać - to jedno z tych nazwisk, które naprawdę zasługuje na rozgłos na polskie scenie fantastyki. To moja osobista królowa polskiego urban fantasy (a może raczej  małomiasteczkowe fantasy? :D) - i jeśli na ten tytuł nie zasłużyła serią "Żniwiarz", to z pewnością "Cmentarzem osobliwości". To opowieść o młodocianym cwaniaczku, który z dnia na dzień staje się dziedzicem tajemniczej posiadłości. Czy to uśmiech losu, a może kolejny pechowy dzień? Max - bo o nim mowa - żyje w świecie, w którym bogowie wymagają zapłaty; a kogo na nią nie stać będzie zmuszony na pokutę. Jeśli w dodatku miał coś na sumieniu, czeka go pokuta pod postacią potwora. Jak się Max przekona - nie każdy potwór straszny, jeśli się go zrozumie - za to człowiek potrafi zgotować drugiemu człowiekowi najgorszy los. Choć akcja dzieje się w ponurych miejscach - nieprzyjemne miejskie dzielnice, podupadający dwór czy w końcu cmentarz - dzięki przewodniemu motywowi dobranej-niedobranej przyszywanej rodziny powieść otula ciepłem, a jej wydźwięk niesie sporą dawkę nadziei na możliwość odnalezienia dobra w najmniej spodziewanych miejscach - jak chociażby w sercu miejskiego cwaniaczka.

Nie będę owijać w bawełnę - już dawno nie czytałam tak wciągającej powieści. Książkę wzięłam w podróż i nawet się nie zorientowałam, kiedy upłynęły godziny jazdy pociągiem. To przemyślnie skonstruowana historia, która najpierw wprowadza nas do brudnego świata miejskich zakamarków i gangów, w którym osierocony chłopiec radzi sobie jak może. Nieoczekiwane spotkanie wyrywa go z tego świata i narzuca mu nową rolę: dziedzica. Z czasem Max przekona się, że sam tytuł niewiele znaczy i trzeba jeszcze dojrzeć do roli, którą ma pełnić. Powieść pełna jest zagadek z przeszłości, które Max będzie musiał rozwiązać - łączni z uwielbianym przeze mnie motywem poszukiwania "skarbu". 

"Cmentarz osobliwości" to prawdziwa galeria najróżniejszych postaci, przy czym każdy dostaje swoje cechy i motywacje - czy jest człowiekiem, czy zjawą. Żadna postać nie wydaje się zbędna czy papierowa, mając swoją rolę do odegrania. Zresztą obok rozwiązywania tajemnic i pilnowania tytułowego cmentarza, jest to powieść o budowaniu relacji. O tym, że samotnik Max uczy się doceniać życie w grupie wraz z "odnalezioną" rodzinką. Stąd też ten wciągający efekt: nie tylko fabuła jest ciekawa i pełna dynamicznych wydarzeń, ale i samo budowanie relacji oraz dojrzewanie naszego bohatera zachęcają do lektury. Przy tej powieści naprawdę nie sposób się nudzić!

Choć nie wiem jakbym się starała, nie umiem znaleźć wad w tej powieści - od rewelacyjnego , pełnego akcji prologu po satysfakcjonujące zakończenie "Cmentarz osobliwości" kupił mnie każdą stroną. To powieść z rodzaju tych, które mają nas wprawić w dobry nastrój - choć potrafią po drodze trzymać w napięciu. To przemyślana powieść, w której nie ma zbędnej sceny, postaci czy dialogu - na 480 stronach dostajemy zamkniętą (choć z dużym potencjałem na kontynuację) historię, bez zapychaczy i lania wody. Jeśli szukacie fantastyki idealnej na jesień, nie znajdziecie lepszego "otulającego", ale zarazem zwyczajnie bardzo dobrego kandydata niż "Cmentarz osobliwości".

Paulina Hendel "Cmentarz osobliwości" (2023)

Wydawnictwo: We Need YA

"Czasem taka jest cena rewolucji. Ludzie umierają. Nawet ci dobrzy. Tak dokonuje się zmiana."

"Siedmioro świętych bez twarzy" to debiut M.K. Lobb, który obiecuje być połączeniem fantastyki i  mrocznego kryminału w stylu twórczości Leigh Bardugo. Jak to jednak bywa z debiutami - założenia nie zawsze przekładają się na efekt końcowy. I choć powieść intryguje, do samego końca nie udaje jej się w pełni usatysfakcjonować ani w zakresie budowania świata, rozwoju bohaterów czy fabuły. Na szczęście pozostawia pole do rozwoju - wszak nie każdy debiut musi być oszałamiający, a w "Siedmioro świętych bez twarzy" tkwi pewien potencjał.

Zacznijmy od systemu magicznego i budowania świata. W powieści przedstawione zostają państwa-miasta inspirowane Włochami, w których rządzą magiczne gildie. Magia jest dziedziczono po siedmiu świętych dając konkretny zestaw umiejętności. Podział na gildie i rodzaje magii od razu przywodzi na myśl trylogię Griszy Bardugo. Przez pierwszą połowę książki czułam jednak pewien niedosyt - choć jedna z głównych bohaterek jest apostołką Cierpliwości - czyli posiada magię związaną z metalem - to fabuła nie skupia się na korzystaniu ze zdolności. Dopiero z czasem zauważyłam zamysł Autorki - system magiczny w tym tomie posłużył przede wszystkim jako pretekst do stworzenia podziałów społecznych, a książka tak naprawdę jest o puncie, niesprawiedliwej wojnie i zemście. I tak naprawdę system magicznym można z niej usunąć, bez większych szkód dla fabuły - może za punktem kulminacyjnym. To z jednej strony szkoda, bo Autorka nie wykorzystuje potencjału religijności systemu magicznego przez co utrata wiary przez jednego z bohaterów nie ma odpowiedniego ciężaru. Z drugiej jednak strony aspekt podziału społecznego na nieuprzywilejowanych (bez magii) i apostołów stanowi ciekawy komentarz do wojny - wojny toczonej dla interesów apostołów przy pomocy wysyłanych na front nieuprzywilejowanych. Wątki związane z buntem i zemstą także działają - to dwie osi napędzające Roz, jedną z bohaterek, która w końcu będzie musiała wybrać co jest dla niej ważniejsze.

Jak to bywa w fantastyce spod znaku YA nie mogło zabraknąć wątku romantycznego. Tutaj jest on o tyle ciekawy, że opiera się na motywie od kochanków do wrogów do kochanków i sojuszników. Brzmi skomplikowanie, ale nadaje pewnej dynamiki to utartego motywu od wrogów do kochanków. Wątek ten wiąże się z wielkimi emocjami - których nie do końca udało się Autorce przekazać. Znów może być to kwestia debiutu - pomysł jest, wykonanie nieco gorzej. Autorka ma dość "płaski" styl, przez co emocjonujące sceny niewiele się różnią od opisów spaceru. Gdzieś tam zabrakło większej ilości opisów związanych z uczuciami bohaterów.

I tak dochodzimy do bohaterów - Roz i Damiana. Ponownie w tych bohaterach istnieje ogromny potencjał, który nie został w pełni wykorzystany. Życiowe tragedie przemieniły Roz z delikatnej dziewczyny w twardą buntowniczkę, którą napędza nienawiść. Z kolei Damian jest postacią intrygującą - patronem jego rodziny jest święty Siły, jednak chłopak nie odziedziczył mocy. Przez to ma wydawać się słaby - jednak jego siłą jest lojalność i dbanie o podwładnych. Dlaczego potencjał bohaterów nie został w pełni wykorzystany? Z założenia ich skomplikowane charaktery zostały sprowadzone do podstawowych cech, które ciągle ich napędzały. W przypadku Roz zemsty, w przypadku Damiana żalu i obwiniania siebie związanego z pobytem na froncie. Na szczęście w drugiej połowie książki, gdy akcja się zagęszcza, bohaterowie mogą działać i robi się ciekawie.

Fabularnie główną osią jest śledztwo w sprawie tajemniczych morderstw - i wokół tego wątku "Siedmioro świętych bez twarzy" działa najlepiej. Naprawdę satysfakcjonująca książka spod znaku murder mystery wymaga suspensu - którego w powieści nieco zabrakło. Przez to finał nie wywołuje aż takich emocji - rozwiązania niektórych zagadek z pewnością domyśliłby się każdy. Szkoda, że wątek związany z buntem wydaje się biec zupełnie obok - zabrakło mi jakieś większej intrygi, która łączyłaby wszystkie wątki w jedno. Słowem kluczem tej recenzji wydaje się "potencjał" - bo po odsłonięciu kart przez złoczyńcę atmosfera fajnie się zagęszcza, a epilog zapowiada interesującą kontynuację - która powinna wykorzystać potencjał tkwiący w systemie magicznym i politycznym kreowanego świata.

"Siedmioro świętych bez twarzy" to powieść, która w ostatecznym rozrachunku jest przeciętna. Nie przeczę, że czytało się ją przyjemnie, jednak mogłaby być czymś znacznie więcej - bardziej skupiać się na świecie, systemie magicznym i politycznym, a mniej na bohaterach, którym zabrakło charyzmy niezapomnianych postaci z literatury YA. Osobiście spodziewałam się większej ilości mroku i tajemnicy, większych emocji. A jednocześnie nie chcę jej skreślać - właśnie ze względu na tkwiący w powieści potencjał, który może zostać rozwinięty w kolejnej odsłonie.